Võ sư Soshin Nagamine với Karate Okinawa

Võ sư  Soshin Nagamine – 10 đẳng, hơn 90 tuổi, là một trong những nhân vật đáng chú ý.  Võ đường của ông  đặt trong một tiệm bánh – nguồn sinh kế của gia đình. Cũng như bao sư  phụ khác, ông truyền sự  sống cho võ thuật, nhưng sự  sống của gia đình thì không thể trông mong vào võ thuật. Soshin Nagamine được kính trọng của tất cả tất cả cư  dân trên đảo và cả những người đến để tinh luyện karate tại võ đường của ông – một võ đường mang tính chất và không khí cổ truyền, hoạt động không vì mục đích thương mại.

Chứng nhân cuối cùng

Chào đời ngày 13/07/1907, Soshin Nagamine được coi là chứng nhân cuối cùng còn sống của lịch sử môn Karate Okinawa. Ông đã chứng kiến giai đoạn mà Okinawate dưới sự lảnh đạo của Itosu được truyền dạy ở các trường công lập. Ông biết giai đoạn mà Funakoshi, giáo sư  nhân sĩ của Okinawa sang Nhật  để giới thiệu môn Okinawatecho quần đảo này. Ông đã thấy sự biến chuyển của Okinawate thành môn võ Nhật vớiteên gọi Karate như ngày nay. Soshin Nagamine đã sống gần trọn thế kỷ và ông đã chứng kiến trọn vẹn những biến chuyển của môn Karate ở Okinawa và ở cả nước ngoài. Ông đã đôi ba lần đi Mỹ điều khiển các cuộc tranh tài. Con trai ông dạy karate và sống ở Mỹ. Nhưng đứa cháu nội ông thì sống cùng ông ở Okinawa. Mỗi buổi sáng ông thức dậy lúc năm giờ sáng để luyện tập môn võ mà ông đã trọn đời theo đuổi.

Võ sư Ankichi Arakari

Nagamine bắt đầu luyện tập Okinawate ở trường trung học trong lúc đang bị đau dạ dày với nhiều biến chứng. Vào thời đó, vệ sinh không được tốt như bây giờ. Những dịch bệnh thường hoành hành. Mặc dù cơn bệnh làm cho Nagamine rất yếu và đau đớn, ông đã quyết định theo một chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt  và tập luyện để tự chữa trị, gia tăng sức khỏe. Người bạn láng giềng Chojin Kuba đã từng học Karate hướng dẫn Nagamine một chương trình luyện tập mang lại kết quả rất tốt. Do vậy, Nagamine quyết định sẽ học hỏi sâu hơn môn karate. Năm 19 tuổi ông học với võ sư Ankichi Arakaki.

Võ sư Arakaki sinh tháng 9 năm 1899 ở Shuri trong một gia đình đông con: gồm 11 người, cha mẹ sống bằng nghề  nấu rượu. Thuở nhỏ, Arakaki thông minh nhưng không quan tâm đến sự học bằng hoạt động thể thao ngoại khóa. Arikaki học Karate rất sớm với Shipan Gusukuma và Chomo Hanashino. Sau khi rời trường trung học, Arakaki học với một sư phụ nổi tiếng là Chosin Chibana. Nhỏ con nhưng khỏe mạnh, vạm vỡ bởi những hoạt động thể thao cơ bắp, Arakaki tập luyện Karate với cả nhiệt tình say mê và sự tập trung cao độ về tinh thần lẫn thể xát. tài sản của gia đình đã giúp ông rất nhiều trong việc chuyên chú học tập này. Năm 22 tuổi, Arakaki di chuyển đến sinh sống ở Kadenna. Ở đây ông học với Chotoku Kyan, một khuôn mặt lớn của Karate trên đảo. Nagamine được 20 tuổi khi ông trở thành đệ tử của Arakaki.

Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, tài sản gia đình khánh kiệt, cha Arakaki quyết định ông phải đi làm để trang trải những món nợ của đình. Arakaki  làm việc cật lực. Một cơn bệnh đã quật ngã ông vào tháng 12 năm 1927. Ông trải qua 2 năm cuối đời trong đau bệnh, dù sáng, trưa, chiều vẫn tập luyện cú nhảy Nidan Geri và cú đá Tsumasaki geri. mặc dù còn trẻ, Nagamine rất được những người đương thời kính phục. Nagamine đã kể lại một kỷ niệm . Một ngày kia có chuyện va chạm với một gã to lớn và mạnh hơn nhiều, Nagamine cố gắng giàn xếp để tránh đánh nhau. Nhưng gã kia đã ném ông lăn lông lốc xuống cầu thang. Cuối cùng ông đứng dậy và tung cú đá Tsumasaki geri. Gã kia ngã xuống. Sáu tháng sau, một tờ báo địa phương đăng cáo phó gã kia và cho rằng cú đá là nguyên nhân gây ra cái  chết. Nhưng cảnh sát không đá động gì đến sự việc. Nagamine gia nhập cảnh sát năm 1931 ở Kadenna. Ông có một may mắn lớn được học với một võ sư giỏi là Chotoku Kyan.

Võ sư Chotoku Kyan

Sinh tháng 12 năm 1870, Chotoku Kyan là con trai thứ ba trong một gia đình danh giá. Dòng họ kyan là bậc thứ 11 trong vương tộc. Cha Chotoku là Choju kyan ở trong hàng ngũ phục vụ của tướng quân Shokai. Là người có học thức , Choju am tường triết học Trung Hoa, nghệ thuật, văn chương Nhật và trên tất cả ông là một võ sư Karate lão luyện. Năm 12 tuổi, Chotoku theo cha đến Tokyo, ông học những trường phái Trung Hoa trong bốm năm. Cha ông lo ngại sức khỏa yếu ớt của con trai. Choji  nghĩ rằng người kế tục của gia đình vương giả phải có tinh thần võ sĩ đạo trong một thân thể cường tráng, khỏa mạn. Choju đã dạy karate cho con trai. Mùa hè hay mùa đông, việc tập luyện luôn diễn ra ngoài trời. Sau khi học ở Tokyo, Chotoku trở về Okinawa, lúc này ông đã 18 tuổi. cha ông quyết định dành nhiều thời gian cho Chotoku tập luyện thêm Karate.



                        
















    Chotoku Kyan(Ngồi)

Choku kyan không làm việc gì nữa chừng. Ở Okinawa có 3 võ sư  giỏi là Sokon Matsumara sống ở Shuri, Anko Itosu và Penchin Oyadomari ở Naha. Choju đã mời và tập hợp cả ba sư phụ lại để dạy cho Chotoku. Có cả sự  tham dự của Nagamine bởi vì Nagamine rất thích Chotoku và hai người rất ăn ý nhau trong những cữ tập đối luyện Karate. Trong khi Chotoku  có đặt quyền học tất cả các kỷ thuật lão luyện của ba sư phụ, Nagamine chuyên luyện Tomari te và shuri te. Rất thường trong môn Karate cổ truyền, mỗi sư phụ đưa ra một hình thức riêng biệt  phù hợp với tư chất và tinh thần từng đệ tử . với Chotoku Kyan điều cốt yếu phải ghi nhớ là công và thủ không thể tách rời, lùi lại đở một đòn tấn công đồng thời phải tiến tới công kích đối phương trong một chuỗi động tác liên hoàn gần như là một. Nagamine rất thích lặp lại một kỹ thuật của sư phụ Chotoku kyan: chận một đòn tấn công của đối phương bằng một cú chỏ. Dưới thời Minh Trị bắt đầu năm 1868, những lãnh chúa phong kiến mất dần những đặt quyền về đất đai và bổng lộc. Gia đình Kyan cũng lâm vào trình trạng này. Dù vậy, Chotoku không bao giờ từ bỏ Karate.  Ngược lại ông còn gắn bó. Ông đã cùng Nagamine học với sư phụ Yara bài quyền Kusanky. Chotoku dạy Karate cho những đứa trẻ trong làng và ở sở cảnh sát Kadenna. Chotoku kyan mất tháng 12 năm 1945 thọ 66 tuổi.

Võ sư  Motobu Choki

Năm 1936, Nagamine theo một khóa huấn luyện 6 tháng ở sở cảnh sát Tokyo.Tại đây, Nagamine đã gặp võ sư Choki Motobu. Choki nổi tiếng với khuynh hướng ra đòn rất mạnh tay. Choki sinh tháng 2 năm 1871, con kế của một gia đình quyền quý. Ông là một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử karate Okinawa..

Theo truyền thống chỉ người con cả được coi là kế tục người cha và nhận sự giáo dục đầu đủ, di sản, sự quan tâm chăm sóc của gia đình hơn các đứa con khác. Choki được gọi là Saru (người khỉ) vì tốc độ và khả năng bật nhảy cao. Bị từ bỏ trong gia đình, Choki nung nấu ý tưởng trở thành võ sĩ mạnh nhất ở Okinawa. Mỗi khi chiều xuống, Choki đi vào những nơi ăn chơi, gây sự, thách đố những người khác và đánh nhau với họ để chứng minh sức mạnh và lập những kỳ công cho mình. Một lần Choki đụng độ một võ sư Karate tên Harashiki và bị ông sửa trị cho một trận nên thân. Việc này không làm êm thấm được gì ! Trái lại, Choki tiếp tục thách đố và gây sự với tất cả mọi người. Choki đã học và gặt hái được rất nhiều kinh nghiệm trong những trận đánh đường phố này. Cách cư xử của Choki là tàn tích của phong kiến Nhật, theo luân lý võ sĩ đạo các võ sĩ phải chứng minh tài năng của mình qua những trận chiến đấu. Những võ sư thời đại đó đánh giá nghiêm khắc Choki bởi tiếng tăm xấu từ những cuỗ đánh nhau đường phố. Một số không nhận là Choki  đệ tử ngoại trừ Kosaku Matsumora ở Tomari.  Võ sư Kosaku dạy Choki quyền pháp nhưng từ chối dạy ông kỹ thuật chiến đấu. Choki đã phải học lóm những kỹ thuật đối luyện.

Năm 1921, Choki thắng một cuộc tranh giải ở Osaka khi ông đánh bại một chàng khổng lồ người Nga, vô địch quyền Anh. Nhiều người cho rằng ông đã sử dụng cú đấm lưng bàn tay (uraken), nhưng không thấy được nó được sử dụng như thế nào mà chỉ thấy đối thủ té xuống sàn đài. Bị phản đối, Choki đã dịu đi, bỏ những cuộc gây hấn ngoài đường phố, ông tập trung những năng lực để trở thành một võ sĩ thật sự quan tâm đến sự truyền bá tinh thần truyền thống của Karate Okinawa. Khi Nagamine theo học, Choki đang phê phán những nhà cấp tiến Okinawa đang canh tân môn Karate, thay đổi cả những bài quyền gốc. Để chống lại sự phản bội nguồn gốc này Choki đã quay về Okinawa học tất cả những bài quyền của Karate và Kobudo với Yabu Kentsu. Sau đó Choki đến Tokyo và lao vào cuộc tranh luận để giữ nguyên vẹn bản sắc gốc cho Karate Okinawa.

Choki mất năm 1944 ở naha.

Chi phái Matsubay - Ashi

Sau năm 1945, đau đớn trước sự suy đồi về đạo đức của thanh niên, Nagamine muốn khôi phục lại những truyền thống đạo đức Đông phương và giúp thanh niên tìm lại lý tưởng trong cuộc sống. Một cách tình cờ, Nagamine đọc được quyển ” Karate do  kyohan” của giáo sư Funakoshi, ông quyết  định cống hiến toàn bộ thời gian cho Karate và việc giáo dục giới trẻ. Được khuyến khích của sở cảnh sát Nagamine bắt đầu tổ chức và khánh thành võ đường năm 1953.

Trước đó, năm 1947, Nagamine đã đặt tên cho chi phái của ông là Matsubayashi Ryu. Bởi vì Sikon Matsubayashi là thầy của  dòng họ Kyan và Kosaku Matsumora là thầy của Choki Motobu. Nagamine muốn tôn vinh ký ức về những người thầy của mình để không ai quên những con người đã xây dựng nên truyền thuyết về Karate Okinawa.

Nó không phải là một thế khóa “nhập nội” gồm ba động tác, nhưng hơi giống một đòn atemi, hai tay nắm thẳng vào cùi chỏ chỏ địch thủ cùng lúc. Nếu địch thủ đấm tay phải vào người bạn, bạn dùng bàn tay trái xòe rộng từ dưới bẻ ngược cùi chỏ hắn lên, đồng thời, tay phải bạn xòe ra đẩy mạnh cườm tay hắn xuống. Hai ngón tay cái xòe ra để tiếp xúc được rộng. Khi đúng đà rồi, chân trái bạn đưa ra, dù chân nào đưa ra trước, ngón đòn cũng hiệu quả cả.

Nằm bên bờ sông Tiete, Sao Paulo to lớn, nhộn nhịp và ồn ào như tất cả các đô thị có hai triệu dân khác. Tôi chỉ lưu lại đó một thời gian ngắn để làm thủ tục và nhận những văn thư giới thiệu cần thiết để đến thăm bộ lạc Chavante.

Tuần lễ sau, cùng với một viên chức bộ nội vụ Ba Tây đi làm thông dịch viên, chúng tôi đã có mặt tại vùng rừng rậm ẩm ướt Amazone, làm khách của xứ thuộc địa lớn gồm những thổ dân Chavante ở trần.

Không mấy ai biết và nghiên cứu về bộ lạc Chavante. Họ mặc quần cộc bằng vải (chắc họ lý luận rằng khí hậu nóng bức, mặc như thế là quá lắm rồi!), ở trong những túp lều tranh, sử dụng cung, giáo để săn bắn. Bộ Bách khoa tự điển Encyclopedia Britannica định nghĩa họ là “Đám dân săn bắn hơi nhút nhát”. Định nghĩa phải là luôn luôn đúng. Người Chavante không hề nhút nhát chút nào. Sự thực thì họ không đánh nhau với các bộ lạc lân cận chỉ vì họ không cần phải hành động như vậy: 

1. Các bộ lạc lân cận quá sợ hãi bộ lạc Chavante nên đã tách xa vùng lãnh thổ của họ.

2. Nhờ bận tập luyện môn đô vật chiến đấu Panmo độc đáo, họ quên bẵng đi chuyện “xâm lăng” (nói như một nhà phân tâm học uống sáu ly “cốc tay” mỗi ngày ở Chicago).

Panmo chính là cái đích cuộc thăm viếng của tôi và tôi phải hiểu cho thấu đáo. Đó là một môn đô vật chiến đấu trong thế đứng và không mặc áo. Không được phép vật ở dưới đất, đó là điều cấm kỵ duy nhất, ngoài hai luật cấm móc mắt và đánh hạ bộ. Môn đô vật này không quy định những vùng đánh đai địch thủ, từ đó bạn có thể đẩy hắn ra để thắng điểm như trong môn Sumo. Panmo chủ đích ném hay đánh địch thủ sao cho hắn phải đo đất. Đó là môn Pankratium cổ xưa đã được giới hạn tối đa những đòn hung hiểm. Bị thương thì rất thường nhưng chưa có ai chết. Nhưng có những tay hảo thủ chết vì sử dụng nó.

Mọi người trong bộ lạc đều học đô vật. Lúc nào họ cũng vật và có lẽ muốn vật hoài. Chưa có ai làm khán giả mà không đấu. Ngay những kẻ què cụt cũng tập môn này tùy theo khả năng thể chất của họ. Tuy nhiên, đàn bà không đấu vật và luật cũng cũng cấm ngặt họ không được dự kiến các trận đấu.

Như tôi đã nói, tôi đến đó để chứng kiến. Hấp dẫn kinh khủng. Môn võ tàn bạo thật, các tay hảo thủ quả thật là công phu tập luyện. Họ biết cách bám sát địch, những đòn ném thật bay bướm và quyền pháp rất hữu hiệu.

Tuy cú đá của họ không “đạt” như các tay lão luyện môn Capoeiragem, nhưng mấy ai theo kịp các tay lão luyện đó?

Chẳng bao lâu, tôi nhận ra được một điều độc đáo. Nhiều tay đô vật bị gẫy tay vì một đòn khóa tay giống như atémi, đối thù của họ đã tung đòn bằng cả hai tay. Đòn đó thật nhanh và mãnh liệt.

Viên tù trưởng, người đóng vai chỉ dẫn cho tôi, nhận thấy tôi chú ý thích thú, liền nói:

“Ông đã thấy hiệu quả của đòn khóa tay Chavante, ông xem nó có công hiệu như các đòn khóa của các môn phái khác không?” 

Tôi nói “Chắc chắn là như vậy rồi”.

Xong, ông hỏi tôi có được xem Gargentine Arocca đấu vật bao giờ chưa. Tôi bảo chưa, nhưng đã thấy y chiến đấu. Ông cười, hỏi tiếp: “Khi đấu ông thấy Arocca hay dùng đòn gì nhất”.

Tôi nói y hay sử dụng chân.

“Ông có biết tại sao hắn phải sử dụng chân không?”

“Không”, tôi đáp “Chắc vì đòn chân gây được hiệu quả nhiều hơn, hay vì đó là ngón sở trường độc đáo của y chăng”.

Ông nói, điều đó có phần nào đúng, nhưng nguyên do chính là vì hai tay y đã bị tàn tật sau một cuộc giao đấu với người Chavante năm 1948, Arocca những tưởng sẽ “làm gỏi” được đối thủ người da đỏ mảnh mai, yếu ớt đó, nhưng chỉ 40 giây sau, y đã bị đánh té ngửa, cả hai tay bị gãy luôn.

Mắt sáng long lanh ông nói, “Nếu muốn thử, lần sau ông có gặp Arocca, cứ nắm lấy cùi chỏ hắn bất cứ ai khác làm cũng được, bóp nhè nhẹ cũng đủ làm hắn hét tướng lên như đàn bà”. 

Rồi ông biểu diễn kỹ thuật này. Dùng đòn đó chống lại một cú đấm là hay nhất, bất cứ tay nào của địch thủ vươn ra cũng đều bị lãnh đủ. Nó không phải là một thế khóa “nhập nội” gồm ba động tác, nhưng hơi giống một đòn atemi, hai tay nắm thẳng vào cùi chỏ chỏ địch thủ cùng lúc. Nếu địch thủ đấm tay phải vào người bạn, bạn dùng bàn tay trái xòe rộng từ dưới bẻ ngược cùi chỏ hắn lên, đồng thời, tay phải bạn xòe ra đẩy mạnh cườm tay hắn xuống. Hai ngón tay cái xòe ra để tiếp xúc được rộng. Khi đúng đà rồi, chân trái bạn đưa ra, dù chân nào đưa ra trước, ngón đòn cũng hiệu quả cả. Điểm quan trọng là phải nhắm đích cho chính xác và di chuyển hai tay cho thật nhịp nhàng. Nếu địch thủ đấm tay trái, bạn chỉ việc đảo ngược diễn tiến trên. Sự biến ảo trong ngón đòn “lên – xuống” này rất cần thiết khi ta gặp một đối thủ đấm thượng đẳng vào đầu ta. Lúc đó (nếu hắn đấm tay phải) tay trái ta chụp ngang vào trong và tay phải đẩy ngược ra ngoài.

Đòn này phải tập cho đều đặn, lâm trận phải thật quả quyết, hành động phải nhanh và chính xác, lúc đó sức mạnh sẽ đến ngay. Trên thực tế, nếu mọi hoạt động đều tung ra nhịp nhàng một lúc, ta rất ít tốn sức. Sau hết, phải cẩn thận khi tập luyện với bạn ta. Rất nhẹ thôi, còn để sức để tung vào cây cột tròn kính 1 tấc thì hơn.

Cùi chỏ không thể nào chống lại nổi ngón atemi thần sầu này do những lực tập trung ra cùng một lúc trong nháy mắt. Tôi sẽ luyện cho ngón đòn này thành vô địch.