Trần Quang Hạ - võ sư độc thân

Hai mươi năm trước, Taekwondo VN vẫn chưa được cộng đồng Taekwondo thế giới biết đến. Năm 1991, trong kỳ SEA Games 16 tổ chức ở Phillipines, Taekwondo VN mới có dịp góp mặt và đoạt chiếc HCV đầu tiên.

Ba năm sau đó, tại đấu trường lớn hơn là ASIAD 1994, Taekwondo VN lại xuất sắc giành được chiếc HCV. Tiếp tục vào năm 1995, tại giải VĐTG, bộ môn này đã giành được chiếc huy chương đầu tiên, cho dù chỉ là HCĐ. Tất cả những thành tích ấy, được gắn liền với tên tuổi của chàng võ sư đến giờ còn độc thân: Trần Quang Hạ.
Tuổi thơ cơ cực
Hết giờ học văn hóa, Hạ hay cùng nhóm bạn đi khắp nơi để gây chuyện... đánh nhau. Lúc ấy, anh vẫn chưa hình dung được võ thuật là gì. Nhưng cứ nghe ai đó "có võ" thì cũng có cảm giác... sợ sợ. Một lần Hạ cùng bạn đến nhà thi đấu quận 4 xem người ta học võ. Khi đó có một số lớp võ khác nhau cùng tập, nhưng Hạ nhanh chóng bị thu hút bởi những đòn đá của Taekwondo. Cậu thiếu niên 12 tuổi Trần Quang Hạ khi ấy rất ốm yếu, chỉ nặng chưa đầy 25kg. Nhưng kể từ khi ghé mắt nhìn vào võ đường, Trần Quang Hạ đã nhen nhóm trong lòng ước mơ được một ngày đứng trên sàn đấu cùng thi tài với những võ sinh khác.
Phải mất một năm trời thuyết phục mẹ, Trần Quang Hạ mới được cho đi học võ vì khi ấy gia đình quá khó khăn. Anh phải nhịn ăn sáng để dành tiền đóng học phí và may trang phục tập luyện. Với những bài học vỡ lòng của võ thuật, anh vỡ ra rằng đi học võ không phải để đánh nhau. Những ham muốn được thành thục các chiêu thức đẹp mắt đã kéo anh ở lại lớp tập lâu hơn người khác. Hết giờ học căn bản, Hạ lại nấn ná chờ đến giờ xem các anh chị từ đai nâu trở lên thi đấu. Anh còn xin thầy là võ sư Nguyễn Văn Vạn được tham gia đấu tập với các anh và bị thầy cười "chưa biết bò đã lo tập chạy", nhưng ông vẫn đồng ý cho cậu trò nhỏ mê võ vào tập chung. Anh nói: "Tôi luôn nhớ và biết ơn thầy Vạn. Từ những ngày đầu tiên, thầy đã dành cơ hội cho tôi được mở rộng khả năng của mình. Có lẽ phong cách huấn luyện của tôi bây giờ cũng chịu sự ảnh hưởng rất lớn từ thầy Vạn".
Chỉ trong vòng 6 tháng, Trần Quang Hạ đã được tham gia giải của quận. Đó là năm anh 13 tuổi. Nhưng ngay lần tranh tài đầu tiên, Hạ lại bị loại do... quên bài quyền. Khi đó, muốn bước đến vòng đấu trực tiếp phải qua được vòng đi quyền. Khi ở sân tập, anh đi không quên một động tác quyền nào, nhưng bước vào sàn biểu diễn anh lại bị khớp. Sau lần đó, anh đã bật khóc vì không vào được đến vòng đấu, bao hy vọng và háo hức của anh đã phải dừng lại. Quay trở lại võ đường, Trần Quang Hạ đã ra quyết tâm rằng sẽ không để mình bị áp lực tâm lý khi bước vào sàn đấu nữa. Sự khổ luyện và tự nhắc mình "không được run sợ" đã giúp Hạ trong 6 năm thi đấu giải trong nước (1984-1990), chỉ thua có 2 lần tại trận chung kết.
Năm 1990 là một cột mốc đáng nhớ . Lần đầu tiên anh giành chiến thắng tại giải Taekwondo toàn quốc và được gọi vào đội tuyển quốc gia ngay sau đó. Cánh cửa như được mở ra trước mắt chàng võ sĩ trẻ tuổi. Liền sau đó một năm, Hạ được tranh tài ở giải quốc tế đầu tiên là SEA Games 16. Trần Quang Hạ đã xuất sắc đoạt HCV sau ba trận toàn thắng. Anh nhớ lại: "Đó là kỷ niệm mà tôi chẳng bao giờ quên được. Qua Phillipines trong điều kiện khác biệt ngôn ngữ, lại lạ nước lạ cái, tôi chỉ biết ra sàn đấu với tất cả sự tự tin. Trong cái rủi có cái may, vì khi đó tôi được học với luật đánh cũ (ITF - dùng sức, đá vắt ngang, đá phải xoay hông) còn trên đấu trường thì đã dùng luật đánh mới (WTF - dùng tốc độ và kỹ thuật, đá trúng giáp kêu lớn). Cũng may khi đó nhờ có thầy Trương Ngọc Để nên mọi việc cũng được êm xuôi. Khi bước vào thảm đấu, các võ sĩ nước bạn không biết đến lối đánh cũ, họ rất ngỡ ngàng và khó chịu trước những cú đá vắt ngang nên không phòng thủ được. Thêm nữa hình như tôi... rất lì nên mới lần lượt thắng các võ sĩ Singapore, Indonesia và Malaysia để đoạt chiếc HCV đầu tiên...".

Lỗi thời thắng thức thời mới hay!
Hơn 10 năm tập luyện theo luật thi đấu cũ (ITF), các đòn đá vắt ngang, đá phải xoay hông dùng sức mạnh là chính đã ăn sâu vào phong cách thi đấu của Trần Quang Hạ.

Sau SEA Games 16, Ban huấn luyện đội tuyển taekwondo mới bắt đầu chú trọng đến việc áp dụng luật thi đấu mới (WTF) để võ sĩ Việt Nam không bị thua thiệt khi ra dự giải ở nước ngoài. Tuy nhiên, rất khó để cập nhật và thay đổi lối đánh của các VĐV trong một thời gian ngắn. Đó là lý do vì sao tại SEA Games 17 ở Singapore, Trần Quang Hạ đã thất bại ngay từ vòng một. Cũng cần nói thêm trong kỳ đại hội đó, anh đang bị căn bệnh viêm xoang hành hạ, bác sĩ lại kê đơn thuốc có chứa chất gây buồn ngủ làm anh bị vật vờ suốt trận đấu.
Trở về với một thất bại được dự báo trước, Trần Quang Hạ bắt đầu lao vào tập luyện gắt gao theo luật thi đấu mới. Bên cạnh đó, anh còn tìm đến các môn thể thao bổ trợ như điền kinh. Anh cho biết: "Chạy cự ly ngắn và taekwondo đều có điểm tương đồng là dùng lực bẩy của đôi chân rất lớn. Tôi tham gia chạy và hỏi các HLV điền kinh về cách làm cổ chân dẻo dai và linh hoạt hơn để có thể hoàn thiện những đòn đá khi thi đấu".
Và cơ hội lớn nhất cuộc đời Trần Quang Hạ đã đến khi anh được tham gia đấu trường ASIAD 12 tại Nhật Bản năm 1994. Hồi anh đến Phillippines bỡ ngỡ bao nhiêu thì giờ qua Nhật tham dự một giải lớn hơn anh lại càng lạ lẫm bấy nhiêu. Phải nói rằng đoàn taekwondo VN tham dự ASIAD 12 với mục đích "cọ xát và học hỏi" là chính, chứ không một ai mơ đến "vàng". Nhưng Trần Quang Hạ cứ "lầm lầm" chiến thắng đối thủ nước chủ nhà (Nhật Bản) để tiến đến trận chung kết với đối thủ hạt giống người Indonesia. Nhớ lại chiến thắng ngày ấy, Trần Quang Hạ cười tủm tỉm: "Tuy trước đó đã áp dụng lối đánh theo luật thi đấu mới, nhưng đến phút chót tôi lại sử dụng lối đánh cũ làm đối thủ rất ngỡ ngàng. Tôi giành được chiến thắng một phần là do lối đánh cũ ấy...".
"Mát tay" trong công tác huấn luyện
HCV SEA Games 18 tại Thái Lan là chiếc HC cuối cùng trong đời võ sĩ của Hạ và điều tiếc nuối lớn nhất là anh vẫn chưa được tham gia đấu trường Olympic vì cơ duyên không đến. Thời điểm năm 1996, thầy của Hạ là võ sư Nguyễn Văn Vạn bị bắt trong vụ án giết người tại quán cafe Linda (Q4). Đó là một cú sốc lớn đối với Trần Quang Hạ, và anh rất buồn khi nhìn thấy lòng tin của người dân quận 4 đối với võ thuật không còn như xưa. Là học trò cưng của ông Vạn, Hạ được mời về phụ trách lò taekwondo quận 4 cho dù lúc ấy không ít người hoài nghi về khả năng của chàng trai trẻ này. Lòng tự trọng không cho phép Trần Quang Hạ từ chối nhiệm vụ, anh tự hứa với lòng phải cố gắng mọi cách để taekwondo của địa phương không đi vào ngõ chết.
Nhiều người đã hỏi Trần Quang Hạ sao đã gần 40 tuổi mà anh vẫn đi về một mình. Nếu như ngược thời gian 10 năm về trước, người ta sẽ thấy một Trần Quang Hạ ngày nào cũng rời nhà lúc sáng sớm và chỉ trở về khi trời đã tối mịt. Lòng yêu nghề đã kéo anh đến sàn tập, nay là nơi anh đứng lớp hướng dẫn và chỉ bày cho thế hệ trẻ, vì anh biết những ngọn lửa như anh ngày xưa đang bắt đầu nhen nhóm ở đâu đó.
Không cần chờ quá lâu để thấy kết quả, sự thành tài của các tên tuổi như Hoàng Hà Giang (vô địch giải trẻ thế giới 2006, hạt giống của chương trình Thế hệ vàng do Trần Quang Hạ trực tiếp thực hiện), Trần Thị Ngọc Bích, Cao Trọng Chinh (HCV SEA Games 23) là sự khẳng định khả năng sư phạm và truyền lửa cho các thế hệ tiếp theo của Hạ. Đối với taekwondo, Trần Quang Hạ chưa một lần nề hà, anh sẵn sàng lặn lội đi đến những tỉnh thành xa xôi khi nghe ở đó có võ sĩ trẻ có thể chất tốt để đem về đào tạo.
Chàng võ sư hiền lành Trần Quang Hạ nay đã là cán bộ của Sở TT, VH&DL. Anh vẫn hăng hái với bất cứ giải taekwondo nào ở địa phương hay của thành phố. Khi được hỏi vì sao vẫn một mình một bóng, anh cười: "Tôi vẫn đang chờ đợi một người sẽ hiểu và cùng tôi đi suốt phần đời còn lại, và với taekwondo...".

13-05-2009
(Theo thethaotphcm.com.vn)