Hoạt động thể dục thể thao (TDTT) được coi là một lao động nặng, vì thếngười vận động viên (VĐV) cần phải ǎn uống đầy đủ để bù cho phần nǎng lượng đã mất đi trong quá trình tập luyện. Đối với chế độ tập luyện nặng, nhu cầu calori của nam VĐV trung bình từ 4.000-5.000 Kcalo và của nữ VĐV từ 3.000-3.800 Kcalo.

Thức ǎn dành cho các VĐV phải đa dạng, phong phú về chủng loại và phải bao gồm toàn bộ nǎm nhóm thực phẩm chủ yếu đó là chất bột (gạo, mỳ, khoai...), rau, hoa quả, thịt và các sản phẩm của thịt, bơ và các sản phẩm của sữa, mỡ và chất béo có nguồn gốc thực vật để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Kiểm tra cân nặng thường xuyên và có hệ thống là một trong những cơ sở quan trọng đánh giá tình trạng sức khỏe và chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Thường thường chế độ dinh dưỡng hợp lý cho VĐV có tỷ lệ như sau: glucid là 60%, lipid là 25-30% và protid trung bình là 15%. Tuy nhiên với những buổi tập có công suất vận động cao hơn 70% công suất tối đa thì tỷ lệ của glucid có thể lên tới 70%. Khi công suất vận động đạt 85% mức tối đa, thì nguồn cơ chất đầu tiên tạo nǎng lượng là glycogen cơ và sau đó là glycogen gan. Dự trữ cơ chất này chỉ đảm bảo hoạt động cơ cǎng thẳng trong vòng 1 giờ. Sau những buổi tập luyện nặng cần ǎn bổ sung thêm 100-150g glucid để bù đắp cho lượng glycogen cơ và glycogen gan bị tiêu tốn trong quá trình tập luyện. Thời gian hồi phục glycogen cơ sau tập nặng kéo dài trong vòng 24 giờ. Đối với VĐV các môn sức mạnh thì tỷ lệ glucid có thể giảm xuống còn 55% và tỷ lệ protid vào khoảng 17-19%. Đối với VĐV có thể hình cao lớn như tạ xích, ném đẩy, bóng rổ... cần tǎng thêm tỷ lệ lipid trong thành phần thức ǎn (có thể đạt tới 30-33%).

Đối với những VĐV có nhu cầu nǎng lượng lớn cần chia chế độ dinh dưỡng ra làm nhiều bữa để cơ thể có thể hấp thu lượng calori cần thiết.

Bổ sung đầy đủ lượng vitamin và các chất khoáng là một trong những điểm rất đáng quan tâm của chế độ dinh dưỡng cho VĐV. Theo ý kiến một số nhà khoa học thì phần lớn VĐV thường xuyên bị thiếu vitamin và chất khoáng. Trong thực tế có khoảng 50% VĐV thường xuyên sử dụng vitamin và khoáng chất trong tập luyện và thi đấu, mặc dù chưa có bằng chứng xác đáng chứng tỏ thiếu vitamin và khoáng chất ở VĐV có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe hoặc giảm thành tích của VĐV. Tuy nhiên nếu thiếu sắt thì ảnh hưởng rõ rệt đến thành tích của VĐV.

VĐV cần phải được bổ sung nước một cách đầy đủ và hợp lý. Khát là một trong những dấu hiệu xấu ảnh hưởng đến kết quả tập luyện và sức khỏe của VĐV. Khi lượng nước mất chiếm 2% trọng lượng cơ thể thì thành tích thể thao có thể giảm sút 15%. Trước khi tập luyện hoặc thi đấu 30 phút có thể uống từ 300-500ml nước hoặc dung dịch glucô loãng. Trong thời gian thi đấu lượng nước bổ sung cho cơ thể từ 150-200ml/20 phút, bởi lượng nước mà cơ thể mất đi qua đường mồ hôi có thể đạt tới 1.000ml/1 giờ. Tuy nhiên điều này cũng không bắt buộc đối với các môn thể thao có thời gian thi đấu ngắn hơn 60 phút. Nguyên tắc chung là cần phải bù đủ lượng nước đã mất trong quá trình tập luyện và thi đấu. Có thể uống nước hoặc tốt hơn là uống dung dịch glucô 8% rất có lợi cho VĐV, đặc biệt là VĐV ở các môn thể thao có thời gian tập luyện và thi đấu kéo dài hơn 90 phút.

20-09-2008